ریسباف و باغ زرشک ، موزه ای برای همه مردم ایران
یادداشت منتشر شده در روزنامه اصفهان زیبا مورخ ۱۶ مرداد ۱۴۰۳ به قلم پوریا استکی کارشناس ارشد گردشگری
موزه ها بهترین نگهبانان آثار ملموس و غیر ملموس جوامع بشری هستند. از دیرباز انسان ها از خود اشیایی را به یادگار می گذاشتند. این اشیا و ابزارها به مرور زمان ارزشمند شدند به گونه ای که خیلی از انسان ها دوست دارند آن شی در اختیارشان باشد .
بهترین مکان برای حفظ آنها، موزه ها هستند. با حفظ میراث گذشتگان چه ملموس و چه غیر ملموس به تقویت بعد فرهنگی یک ملت یا جامعه کمک خواهد شد.
موزه ها می توانند نقش فرهنگی در جوامع ایفا کنند. بهترین نوع برقراری ارتباط با مردم پیرامون هویت گذشته آنها، موزه ها هستند اگر چه بتوانند به رسالت خویش عمل نمایند که این نیز در ید نیروی انسانی است. اینکه متولیان میراث فرهنگی و گردشگری تا چه اندازه در تربیت نیروهای متخصص قدم برداشته اند.
آیا موزه ها توانسته اند نقش کلیدی خود را به خوبی ایفا نمایند؟ موزه ها تا چه حدودی توانسته اند میراث ملموس و غیر ملموس را به نسل جوان و نوجوان معرفی نمایند ؟ آیا نهادهای آموزشی برای زنده نگه داشتن این میراث در چشم انداز خود برنامه ای تعریف کرده اند ؟ و سوال های دیگری که می تواند ذهن انسان ها را درگیر نماید.
ایکوم ( شورای بین المللی موزه ها ) هدف از ایجاد موزهها را اینگونه آورده است:
پژوهش در آثار و شواهد بهجایمانده انسان و محیط زیست او، گردآوری آثار، حفظ و بهرهوری معنوی و ایجاد ارتباط بین این آثار، به ویژه به نمایش گذاردن آنها به منظور بررسی و بهره معنوی است.
این روزها از اصفهان خبرهای خوبی به گوش نمی رسد، فرونشست، آلودگی ، خشکی زاینده رود که تبدیل به یک زمین فوتبال بزرگ شده است!!! اما می توانیم این خبر را به فال نیک بگیریم و کمی مرهم درد اصفهانی ها بدانیم .
ایجاد دو موزه در اصفهان ، موزه ریسباف و موزه باغ زرشک
ریسباف نامی اشنا برای اهالی اصفهان، کارخانه ای در جنوب شهر، آخرین بازمانده های صنعت ریسندگی
عطاالملک دهش که برق را نیز مدیون او هستیم اولین کارخانه را در اصفهان با نام وطن تاسیس کرد . (البته آن زمان به اصفهان، استان دهم می گفتند.) بر ویرانه های مجموعه کاخ سعادت آباد، رو به روی آب زلال زاینده رود و ریسباف را می توان دومین نامید . تاسیس کارخانه ریسباف با مشارکت تجار
روزنامه اخگر درباره احداث این کارخانه در سال 1311 اینگونه آورده است:
در آبان 1311 هجری شمسی مقام ارشد حکومتی طی سفر به اصفهان و بازدید از کارخانه وطن، به طور مشخص به تجار شهر گفت:
هنوز به طور انفرادی تجارت می کنید؟آیا نمی دانید که وضعیت دنیا تغییر کرده و به تنهایی کاری از پیش نمی رود؟ چرا شرکتی تشکیل نمی دهید و طوری کار نمی کنید که از واردات مملکت کاسته شود؟ امروز دیگر مطابق اصول سابقه نمیتوان تجارت نمود. باید روش کار خود را تغییر بدهید.
و این بود که دومین کارخانه با پشتکار رضا افشار استاندار وقت و سرمایه گذاری تجار افتتاح شد.
روزگاری در این منطقه صدای بوق تعویض شیفت کارخانه به گوش می رسید . روزگاری این مکان، محل ارتزاق خانواده های بسیاری بود اما امروزه در سکوتی حکمفرماست. دیوارهای این کارخانه در حال خاک خوردن است. دیگر خبری از شور و حال دوران حیات کارخانه در چهارباغ بالا نیست .
و دیگری باغ زرشک، میراثی ملموس که در روزگاری به دست یک حاکم نابود شد آری به همین راحتی نمی دانم در آن وقت در اندیشه آن شخص چه می گذشت و چگونه توانست این بنای زیبا را با خاک یکسان کند. این عمارت هم در طول روزگاران بسیار شاهد بی مهری ها و مهربانی ها بوده است شاید اگر زمین و دیوارها می توانستند سخن بگویند چه چیزها که نمی گفتند!
روزی به دستور ظل السلطان حاکم وقت اصفهان و پسر ناصرالدین شاه، سربازانی به این بنا هجوم آورده و آن را از جا کندند ! و بعد تر کارخانه ای ایجاد شد به همین دلیل اصفهان را منچستر شرق می خواندند به خاطر کارخانه های صنعتی اش
ریسباف تاسیس شد به برکت آن کارخانه های نساجی دیگری همانند زاینده رود، شهررضا، نختاب، رحیم زاده، نور و صنایع پشم و این شد که به اصفهان منچستر شرق یا منچستر ایران می گفتند.
در طول تاریخ برخی کوشیده اند میراثی حفظ شود و برخی نیز کوشیده اند میراثی از بین برود ! تفاوت تا کجا
عمارت باغ زرشک مدتی در اختیار مرکز همکاری های بین المللی شهرداری اصفهان بود . این امر باعث مرمت و حفظ بنا شد. و خبر خوش اینکه امروزه شهرداری اصفهان در حال ساخت یک موزه یزرگ در این بنا است. به همین بهانه در خرداد ماه دیدیم و شنیدیم که در این مکان فاز نخست موزه تاریخ شهرداری اصفهان برپا شده است. ماهیت آن گزارش عملکرد شهرداری از زمان شروع تا کنون بود و گذری هم به تاریخچه شهر و نمایش تصاویر قدیمی به خصوص تصاویر کارخانه در زمان حیات را داشت. این نمایشگاه یادآور دهه هشتاد است . زمانی که در ورودی دروازه دولت و نزدیک ساختمان شهرداری، ساختمانی بود زیرین، از پله ها پایین می رفتی و وارد نمایشگاهی می شدی که عملکرد شهرداری را به تصویر کشانده بود. نام آن نمایشگاه نصف جهان بود.
احداث این دو موزه بزرگ می تواند برای شهر خوش یمن باشد و مهمتر برای گردشگری شهر، این اقدام یعنی یک قدم پیش به سوی توسعه گردشگری اصفهان ، همچنین برای بهره مندی همه مردم می توانند موزه مجازی این دو پروژه را اجرا نمایند با عنوان موزه ای برای همه مردم ایران و جهان